Αρχική » Γιορτή του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα

Γιορτή του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα

Η γιορτή του Κλήδονα είναι μια από τις αρχαιότερες παραδοσιακές γιορτές της ελληνικής υπαίθρου. Έχει τις ρίζες της βαθιά μέσα στους αιώνες, στην πυρολατρεία, τον παγανισμό και τις ειδωλολατρικές τελετουργίες κάθαρσης. Η λέξη «κλήδων» ή «κλείδων» σημαίνει μαντεία ή προφητεία και προέρχεται από τις λέξεις κληδών -κλεηδών- κλήδονα, τις οποίες συναντούμε στους ποιητές των αρχαϊκών χρόνων Όμηρο και Ησίοδο. Οι λέξεις αυτές είναι συνώνυμες με τις λέξεις οιωνός (θεϊκό σημάδι), χρησμός, μαντεία, προφητεία, θεϊκός λόγος, φήμη ή φωνή.

Ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Λειβαδιωτών διοργανώνει τον εορτασμό του εθίμου του κλήδονα σε συνεργασία με τον Δήμο Θέρμης και την Τοπική Κοινότητα. Κάθε χρόνο την 24η Ιουνίου στην κεντρική πλατεία του Λιβαδίου, «Τα Πλατάνια», ανάβουν οι φωτιές και μικροί και μεγάλοι διασκεδάζουν αναβιώνοντας το έθιμο του Κλήδονα με παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια, ποτά και τοπικά εδέσματα.

Το έθιμο του Κλήδονα εκφράζει την αγωνία του ανθρώπου για την αβεβαιότητα της ύπαρξης και την ανάγκη να μαντέψει και να γνωρίσει το μέλλον ή να πάρει κάποιες προφυλάξεις από ασθένειες. Ο προχριστιανικός κόσμος έδινε μεγάλη σημασία στη μαγεία, την προφητεία και την ερμηνεία των ονείρων. Η μαντική συνδεόταν σχεδόν πάντα με κάποιο φυσικό στοιχείο, όπως το νερό και το πυρ, καθόσον οι άνθρωποι πίστευαν πως τα στοιχεία αυτά εξάγνιζαν τις ψυχές τους ή φανέρωναν σε αυτούς τα μελλούμενα. Η ελληνική ορθόδοξη εκκλησία συνέδεσε την αρχαία αυτή τελετή με τη γιορτή των γενεθλίων του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στις 24 Ιουνίου. Η λαϊκή φράση : «Ανοίξτε τον Κλήδονα στου Αη Γιαννιού τη χάρη» μαρτυρεί την αφομοίωση αυτή.

Σύμφωνα με την παράδοση, την παραμονή της εορτής τα κορίτσια πήγαιναν σε μια φυσική πηγή του χωριού και γέμιζαν μια υδρία (στάμνα) με νερό, το λεγόμενο «αμίλητο νερό», γιατί δεν επιτρεπόταν να μιλήσουν σε κανέναν κάτοικο που θα συναντούσαν εκείνη την ώρα. Στην υδρία αυτή κάθε κορίτσι έριχνε ένα μικρό προσωπικό αντικείμενο, ένα σημάδι, π.χ. ένα δαχτυλίδι, ένα φλουρί και αφού έκλειναν και σκέπαζαν την υδρία με ένα κόκκινο πανί, την άφηναν τη νύχτα στο ύπαιθρο, ενώ καθένα περίμενεν να ονειρευτεί τον σύντροφο της ζωής του. Την άλλη μέρα κάποια ηλικιωμένη δυναίκα, που είχε το χάρισμα της προφητείας, έβγαζε από τη στάμνα ένα-ένα τα σημάδια απαγγέλλοντας ταυτόχρονα ένα δίστιχο, μια μαντινάδα ή μια ευχή, χωρίς να γνωρίζει σε ποια νέα ανήκε το καθένα. Από τα λεγόμενα κάθε νέα προσπαθούσε να μαντέψει το μέλλον της. Το άναμμα της φωτιάς έχει σχέση με την ειδωλολατρική παγανιστική αντίληψη ότι το πυρ έχει καθαρτικές και θεραπευτικές ιδιότητες.

Παλαιότερα, οι κάτοικοι του Λιβαδίου γιόρταζαν το έθιμο του Κλήδονα την παραμονή της γιορτής του Άη Γιάννη ανάβοντας μεγάλες φωτιές, του φανούς ή αφανούς, στις πλατείες και τις γειτονιές του χωριού, τραγουδώντας και χορεύοντας γύρω από αυτές. Αγόρια και κορίτσια, άντρες και γυναίκες, πηδούσαν πάνω από τις φωτιές εκφωνώντας διάφορα μοτίβα, όπως π.χ. «Να πηδήξω τη φωτιά, να μη με πιάσει αρρωστιά», καθώς και άλλα παρόμοια.